HƯỚNG DẪN
QUI TRÌNH XÂY DỰNG MATRẬN
ĐỀ KIỂM TRA
Các cấp độ tư duy trong dạy học đánh giá? Mô tả đặc điểm cơ bản của mỗi cấp độ tư duy đó?
A. Các cấp độ tư duy:
- Học sinh nhớ được (bản chất) những khái niệm cơ bản của chủ đề và có thể nêu hoặc nhận ra các khái niệm khi được yêu cầu.
- Đây là bậc thấp nhất của nhận thức, khi học sinh kể tên, nêu lại, nhớ lại một sự kiện, hiện tượng.
- Thí dụ: Học sinh nhớ được ngày, tháng của một sự kiện lịch sử, tên một nhân vật lịch sử cụ thể.
- Học sinh hiểu các khái niệm cơ bản và có thể sử dụng khi câu hỏi được đặt ra gần với các ví dụ học sinh đã được học trên lớp.
- Ở bậc nhận thức này, học sinh có thể giải thích được một sự kiện, hiện tượng lịch sử, tóm tắt được diễn biến một sự kiện, nghe và trả lời được câu hỏi có liên quan.
- Thí dụ: HS có thể giải thích được sự kiện lịch sử diễn ra như thế nào.
- Học sinh vượt qua cấp độ hiểu đơn thuần và có thể sử dụng các khái niệm của chủ đề trong các tình huống tương tự nhưng không hoàn toàn giống như tình huống đã gặp trên lớp.
- Ở bậc nhận thức này, học sinh có thể sử dụng được kiến thức để giải quyết 1 tình huống cụ thể.
- Thí dụ: áp dụng một sự kiện lịch sử này để lý giải một sự kiện khác.
- Học sinh có khả năng sử dụng các khái niệm cơ bản để giải quyết một vấn đề mới hoặc không quen thuộc chưa từng được học hoặc trải nghiệm trước đây, nhưng có thể giải quyết bằng các kỹ năng và kiến thức đã được dạy ở mức độ tương đương. Các vấn đề này tương tự như các tình huống thực tế học sinh sẽ gặp ngoài môi trường lớp học.
- Ở bậc này học sinh phải xác định được những thành tố trong 1 tổng thể và mối quan hệ qua lại giữa chúng; phát biểu ý kiến cá nhân và bảo vệ được ý kiến đó về 1 sự kiện, hiện tượng hay nhân vật lịch sử nào đó.
- Ví dụ: tìm hiểu một sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử, học sinh phải phân biệt, phân tích được các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử khác nhau, v.v. Hoặc học sinh đánh giá được một sự kiện, nhân vật lịch sử.
II. 9 BƯỚC XÂY DỰNG MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA:
Bước 2. Viết các chuẩn cần đánh giá đối với mỗi cấp độ tư duy
Bước 3. QĐ phân phối tỷ lệ % tổng điểm cho mỗi chủ đề
Bước 4. Quyết định tổng số điểm của bài kiểm tra
Bước 5. Tính số điểm cho mỗi chủ đề tương ứng với %
Bước 6. Tính số điểm, số câu hỏi cho mỗi chuẩn tương ứng
Bước 7. Tính tổng số điểm và số câu hỏi cho mỗi cột
Bước 8. Tính tỷ lệ % tổng số điểm phân phối cho mỗi cột
Bước 1. Liệt kê tên các chủ đề (nội dung, chương…) cần kiểm tra
Bước 9. Đánh giá lại ma trận và có thể chỉnh sửa nếu thấy cần thiết
Lưu ý: Trong dạy học, để thuận lợi cho việc xác định mục tiêu nhận thức của bài học, các nhà giáo dục đã đưa về các bậc:

Biết (bậc 1): Với các động từ: nêu, liệt kê, trình bày, kể tên v.v.
Hiểu (bậc 2): Với các động từ: giải thích, phân biệt, tại sao, vì sao, hãy lí giải, vì sao nói v.v.
Vận dụng (bậc 3): Với các động từ: so sánh, phân tích, bình luận, nhận xét, vận dụng, đánh giá vv…